ذبيح الله صفا

715

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

در 983 ه روضة الجمال را مشتمل بر منشآت و قصايد و مثنويها و غزلها و رباعيها و مقطعات و مفردات در هشت‌هزار بيت و در پنج ماه نظم داد . در 986 سراج الصالحين را شامل منشآت و منثورات در ذكر مقامات قطب الاقطاب امير يونس محمد صوفى مروى در سى جزو و در چهل روز تأليف كرد . در 988 ه مجموعه‌يى از هفت‌هزار بيت قصيده و غزل در ستايش پيامبر و خواجگان نقشبندى ترتيب داد . بعد از آن مدتى كوتاه دم فروبست تا آنكه پيرش در عالم رؤيا به دو فرمان داد تا كار فروگذاشته را از سر گيرد . پس در همان سال 988 مجموعه‌يى از هفت مثنوى بنام بحر الاوزان در ده‌هزار بيت ترتيب داد . اين مجموعه كه بتقليد از مثنويهاى معروف گذشتگان فراهم آمده بود تشكيل مىشد از 1 ) منبع الاشعار از مزاحفات بحر سريع يعنى ( مفتعلن مفتعلن فاعلن ) در برابر مخزن الاسرار نظامى ، 2 ) ماتم‌سرا از مزاحفات بحر رمل ( فاعلاتن فاعلاتن فاعلن ) در برابر منطق الطير عطار نيشابورى ، 3 ) زهره و خورشيد از مزاحفات بحر خفيف ( فاعلاتن مفاعلن فعلن ) بر مثال كلام حديقهء سنايى 4 ) شمع دل‌افروز از مزاحفات بحر هزج مسدس ( مفاعيلن مفاعيلن مفاعيل ) بر مثال كلام خسرو و شيرين امير خسرو دهلوى ، 5 ) مطلع الفجر از مزاحفات بحر رمل ( فاعلاتن فعلاتن فعلن ) مثل سبحة الابرار جامى ، 6 ) ليلى و مجنون از مزاحفات بحر هزج مسدس ( مفعول مفاعلن فعولن ) بر مثال ليلى و مجنون هاتفى ، 7 ) رسل‌نامه از مزاحفات بحر متقارب مثمن ( فعولن فعولن فعولن فعول ) بر مثال بوستان سعدى . بدرى در پايان اين فهرست گفته است « 1 » : چون بحر الاوزان تمام شد در تاريخ اسم « حافظ » ( - 989 ه ) رسل‌نامه ( - نامهء پيامبران ) بنا نهاده شد

--> ( 1 ) - نقل قول بمعنى است نه بعبارت .